Petek Hava Alma (Purjör) Nasıl Yapılır?

Peteklerinizin üst kısmı soğuk kalıyor, odalar eskisi kadar çabuk ısınmıyor ya da tesisattan su şırıltısı geliyorsa büyük olasılıkla sistemde hava var. Hava alma, yani purjör, kullanıcının kendi yapabileceği birkaç işlemden biri ve doğru sırayla yapıldığında bütün bir dairede yarım saati geçmiyor. İşlemin kendisi kolay; asıl fark yaratan şey sıra, zamanlama ve sonrasında basıncı unutmamak. Hava alma yapılmış adreslere gittiğimizde sorunun kaynağı çoğu zaman havanın alınmamış olması değil, işlemden sonra tesisat basıncının 1 barın altına düşmesi ve cihazın kendini kapatması oluyor. Aşağıda işlemi baştan sona, atlanmaması gereken noktalarıyla anlattık. Adımların hiçbiri cihazın kapağını açmanızı ya da içine dokunmanızı gerektirmiyor; tamamı petek üzerinden yapılıyor.

Tesisata Hava Nereden Giriyor

Hava tesisata birkaç yoldan girer. En yaygını su takviyesidir: doldurma musluğundan gelen şebeke suyu içinde çözünmüş gaz taşır, bu gaz su ısındıkça ayrışır ve sistemin en üst noktalarında toplanır. İkincisi tesisat işleridir; petek değişimi, vana onarımı ya da boru eklemesi sonrası devreye kaçınılmaz olarak hava girer. Üçüncüsü sızıntılardır: küçük bir kaçak suyu dışarı verirken, sistem soğuyup basınç düştüğünde aynı noktadan içeri hava emilebilir.

Hava sudan hafif olduğu için peteklerin üst bölümünde ve binanın yüksek katlarında birikir. O bölgeye su giremez, ısınma orada kesilir. Bu yüzden sorun kendini en çok en üst kattaki peteklerde gösterir. Kapalı bir tesisatta havanın kendiliğinden yok olması beklenmez; bir kez girdiyse dışarı alınana kadar sistemde kalır ve zamanla en üst noktada büyür. Sorunun sezon ilerledikçe belirginleşmesinin nedeni budur.

Havanın Belirtileri: Gerçekten Purjör mü Gerekiyor?

Her soğuk petek hava demek değildir; yanlış teşhisle uğraşmamak için belirtileri ayırmak gerekir. Havayı düşündüren işaretler şunlardır:

• Peteğin üst kısmı soğuk, alt kısmı normal sıcaklıkta
• Tesisattan şırıltı, fokurdama ya da su akma sesi geliyor
• Isınma süresi geçen sezona göre belirgin biçimde uzamış
• Yakın zamanda su takviyesi yapılmış veya tesisatta bir işlem görülmüş
• Üst kattaki petekler alt kattakilerden belirgin biçimde kötü ısınıyor

Buna karşılık peteğin üstü sıcak altı soğuksa sorun hava değil birikintidir ve bu işlem işe yaramaz. Bütün petekler baştan sona soğuksa da önce dolaşım ve basınç kontrol edilmelidir. Hangi belirtinin geçerli olduğunu anlamak için peteğe elinizi bir kez değil, üst ve alt köşelerine ayrı ayrı koyarak birkaç kez dokunun; tek bir noktadan alınan izlenim çoğu zaman yanıltıyor.

Başlamadan Önce: Kombiyi Kapatın, Malzemeyi Hazırlayın

İşlem, cihaz kapalı ve pompa durmuşken yapılır. Pompa çalışırken tesisatta dolaşan su havayı sürükler, vidayı açtığınızda hava tek noktada toplanmadığı için işlem yarım kalır. Kombiyi kapatın, tercihen elektriğini de kesin ve tesisatın ılımasını bekleyin; kaynar suyla çalışmak hem tehlikeli hem gereksizdir.

Yanınıza şunları alın: peteğe uygun purjör anahtarı ya da ince düz tornavida, suyu toplamak için küçük bir kap ve birkaç bez. Parke veya halı üzerinde çalışıyorsanız altına mutlaka bez serin; çıkan su ısıtma devresinin suyudur, koyu renkli olabilir ve leke bırakır. Vidayı sökmeye değil, yalnızca gevşetmeye çalışacağınızı baştan aklınızda tutun. Kışın evi tamamen soğutmamak için bütün daireyi bir kerede bitirmek yerine oda oda ilerleyip aralarda cihazı kısa süre çalıştırmak da mümkündür; işlem bölünse de sonuç değişmez.

En Uzak Peteğe Gidin ve Vidayı Yavaşça Gevşetin

İşleme kombiye en uzak petekten başlayın; böylece hava tesisatın sonundan başlayarak sırayla dışarı alınır. Purjör vidası peteğin üst köşesinde, çoğunlukla vananın karşı tarafındadır. Anahtarı takıp yarım tur kadar gevşetin, daha fazlasına gerek yok. Önce tıslama sesiyle hava çıkar; ses zayıflayıp yerini damlama değil, kesintisiz akan suya bıraktığında vidayı kapatın.

Su fışkırıyorsa çok açmışsınız demektir, hemen biraz sıkın. Hava çıkışı uzun sürüyorsa sabırlı olun, bazı peteklerde bir dakikayı bulabilir. Vidayı kapatırken aşırı sıkmayın; yuvası yumuşak metaldir ve zorlanırsa sızdırmaya başlar. İşlem bitince petek yüzeyini ve zemini kurulayın. Purjör vidasının biçimi peteğe göre değişir: bazılarında kare uçlu anahtar, bazılarında düz kanal, bazılarında elle çevrilen plastik bir başlık bulunur. Uygun olmayan bir aletle zorlamak vidanın ağzını sıyırır ve işi büyütür.

Sırayla Diğer Peteklere Geçin

Bütün petekleri, kombiden uzaktan yakına doğru sırayla dolaşın. Sıra önemlidir: yakından başlarsanız uzaktaki hava tesisatın içinde yer değiştirir ve turu tekrarlamak zorunda kalırsınız. Çok katlı bir binada ya da dubleks bir dairede en üst kattan başlamak daha etkilidir, çünkü hava yükselir ve en tepede toplanır.

Bir peteği bitirdikten sonra bir sonrakine geçmeden birkaç saniye bekleyin, sistemde su yeniden dengelensin. Hiç hava çıkmayan peteklerde ısrar etmeyin; o petekte hava yok demektir ve boşuna su almış olursunuz. Tur bittiğinde kombiye dönüp manometreye bakın. Genellikle ibrenin belirgin biçimde düştüğünü göreceksiniz; bu beklenen bir sonuçtur ve bir sonraki adımın konusudur. Bir kattan diğerine geçerken kombinin kapalı kaldığından emin olun; arada birinin cihazı çalıştırması pompayı devreye sokar ve turun geri kalanını bozar. Evde başka biri varsa bunu baştan söyleyin.

İşlemi Basıncı Ayarlamadan Bitirmeyin

Tesisattan çıkan her hava ve her damla su, basıncı bir miktar düşürür. Bütün petekleri dolaştıktan sonra manometrede 1 barın altına inmiş bir değer görmeniz olağandır. Bu adım atlanırsa kombi düşük basınç nedeniyle kendini kapatır ve az önce düzelttiğiniz ısınma yeniden bozulur.

Tesisat soğukken doldurma musluğunu yavaşça açıp ibreyi 1,2 ile 1,5 bar arasına getirin, sonra musluğu tam kapattığınızdan emin olun. Cihazı çalıştırın, yirmi otuz dakika ısıtma yapmasını bekleyin ve petekleri yeniden elleyin. Hâlâ üstü soğuk kalan bir petek varsa o petekte hava kalmış olabilir; kısa bir ikinci tur gerekebilir. Ardından basıncı bir kez daha kontrol edin. Değeri ayarlarken tesisatın hâlâ soğuk olduğundan emin olun; ısınmaya başlamış bir sistemde okunan basınç sizi yanıltır ve gereğinden az su eklemenize yol açar.

Purjörden Hava da Su da Gelmiyorsa

Vidayı gevşettiğiniz hâlde hiçbir şey çıkmıyorsa üç ihtimal var. Birincisi peteğin vanası kapalıdır; giriş vanasının ve varsa dönüş vanasının açık olduğunu kontrol edin, termostatik başlığı en yüksek kademeye alın. İkincisi tesisat basıncı çok düşmüştür ve peteğe su ulaşmıyordur; manometreye bakıp önce değeri düzeltin, sonra işlemi tekrarlayın. Üçüncüsü purjör deliğinin kireç ya da boyayla tıkanmış olmasıdır; bu özellikle yıllarca hiç kullanılmamış, üzerinden defalarca boya geçmiş peteklerde görülür.

Tıkalı purjörü zorlamayın, iğne benzeri bir şeyle açmaya çalışmayın; vidayı tamamen sökmek tesisat suyunun odaya boşalmasına yol açar. Bu noktada servis çağırın. Bir başka ihtimal de peteğin yanlış monte edilmiş olmasıdır: purjörün en üst noktada değil, yanda ya da alt köşede kalması havanın alınmasını imkânsız hâle getirir. Böyle bir tesisatta havayı almak için başka bir noktadan çalışmak gerekir.

Hava Sürekli Tekrarlıyorsa Altında Ne Aranır

Sağlıklı bir tesisatta sezon başında bir kez yapılan hava alma yeterlidir. Aynı peteğe her ay hava alıyorsanız sistemde havanın sürekli girdiği bir yol var demektir ve asıl çözülecek şey odur. En sık neden küçük, fark edilmeyen su kaçaklarıdır: tesisat soğuyup basınç düştüğünde aynı noktadan içeri hava emilir. İkinci neden sık su takviyesidir; her takviye beraberinde çözünmüş gaz getirir, bu yüzden basınç düşüşünün nedeni bulunmadan hava alma kalıcı sonuç vermez. Üçüncüsü, tesisat ya da cihaz üzerindeki otomatik hava atma elemanının görevini yapmamasıdır ve bu sonuncusu cihaz içi bir kontrol gerektirir.

Tekrarlayan havanın nedenini bulmak çoğu zaman tek bir ziyarette mümkün oluyor; basınç kaydını tutmuş olmanız bu süreci belirgin biçimde kısaltıyor. Bağımsız özel servis olarak dört ilde 7/24 hizmet veriyoruz; keşif ve arıza tespiti ücretsizdir. 0533 377 36 14.