Kombi Su Basıncı Kendi Kendine Yükseliyor: Nedeni

Manometrenin siz hiçbir şey yapmadığınız hâlde yukarı tırmanması, düşmesi kadar ciddiye alınması gereken bir belirtidir. Kapalı bir ısıtma devresinde su miktarı sabittir; değer artıyorsa ya tesisata dışarıdan su giriyordur ya da ısınan suyun genleşmesini karşılayan sistem görevini yapmıyordur. Emniyet ventilinden su damlamaya başladıysa cihaz kendini zaten korumaya almıştır, ama bu durum kalıcı bırakılmamalı: sürekli su boşaltan bir tesisat her seferinde taze şebeke suyu alır ve hızla kireçlenir. Aşağıda önce neyin normal olduğunu, sonra değeri yükselten dört ana nedeni ve bunları sahada birbirinden nasıl ayırdığımızı anlattık. Belirti aynı görünse de nedenler farklıdır; ayrımı doğru yapmak gereksiz parça değişiminin önüne geçer.

Isınınca Yükselmesi Normaldir, Peki Ne Kadar?

Su ısındıkça hacmi artar ve kapalı tesisatta bu artış basınca dönüşür. Soğukken 1,2 bar olan bir tesisatın, kombi tam çalışırken 1,8–2 bar civarına çıkması beklenen bir davranıştır; cihaz durup tesisat soğudukça ibre yine eski yerine döner. Bu gidiş gelişe bakarak sistemin sağlıklı olup olmadığını büyük ölçüde anlayabilirsiniz.

Anormal olan iki şey var: birincisi ısınmayla 2,5 barın üzerine çıkıp emniyet ventilinden su boşaltması, ikincisi soğuduğunda eski değerine dönmeyip daha yükseğinde kalmasıdır. Değerlendirme yaparken hep aynı koşulda ölçün. Sabah cihaz kapalıyken bir kez, akşam tesisat tam ısınmışken bir kez okunan iki değer, tek başına okunan bir değerden çok daha fazla şey söyler. Bu iki ölçümü bir hafta boyunca aynı saatlerde not etmek, tabloyu hem sizin hem bizim için okunur hâle getirir ve tahmin yürütme ihtiyacını ortadan kaldırır.

En Yaygın Neden: Genleşme Tankının Havası Kaçmış

Genleşme tankı, ısınan suyun hacim artışını üstlenen bir hava yastığıdır; içinde esnek bir zar ve zarın arkasında basınçlı hava bulunur. Yıllar içinde bu hava azalır ya da zar yırtılır. Tank görevini yapamayınca genleşen suyun gidecek yeri kalmaz: kombi çalışırken değer hızla fırlar, cihaz durup su soğuyunca bu kez gereğinden fazla düşer.

Bu iki belirti birlikte görülüyorsa, yani ibre gün içinde geniş bir aralıkta bir aşağı bir yukarı geziniyorsa ilk bakılacak parça genleşme tankıdır. Sahada en sık karşılaştığımız neden budur ve çoğu zaman cihazın yaşıyla doğru orantılıdır. Tankın hava tarafı, tesisat suyu boşaltıldıktan sonra ölçülür; havası eksikse tamamlanır, zarı yırtılmışsa tank değiştirilir. Cihaz dışına ilave bir genleşme tankı takılmış tesisatlarda da aynı kontrol geçerlidir; orada hangi tankın görevini yapmadığını ayırt etmek gerekir.

Tam Kapanmayan Doldurma Musluğu

İkinci sıradaki neden, tesisata dışarıdan su girmesidir. Şebeke suyunun basıncı ısıtma devresinden belirgin biçimde yüksektir; doldurma musluğu tam kapanmadığında ya da içindeki conta yaşlandığında, damla damla da olsa sürekli su geçer. Sonuç, siz hiçbir şey yapmadığınız hâlde değerin saatler veya günler içinde tırmanmasıdır.

Bunu ayırt etmek kolaydır: musluğun kapalı olduğundan emin olun, manometre değerini ve saati not edin, bir gün sonra aynı koşulda tekrar bakın. Değer yükselmişse musluk sızdırıyordur. Bazı tesisatlarda doldurma bağlantısı esnek hortumla yapılır ve hortum işlem dışında sökülü tutulur; bu, sızıntının hiç oluşmaması için tercih edilen bir uygulamadır. Sızdıran musluğun değişimi servis işidir. Aynı etki, tesisata bağlı başka bir dolaylı su beslemesinden de gelebilir; eski binalarda kazan dairesinden gelen ortak doldurma hatları bazen daire içindeki vanaya hiç bağlı değildir ve gözden kaçar.

Delinmiş Plakalı Eşanjör: Şebeke Suyu Isıtma Devresine Geçiyor

Kombide kullanım suyu ile ısıtma suyu aynı eşanjörün iki ayrı kanalından geçer ve birbirine karışmaz. Plakalar arasındaki ayrım delindiğinde, basıncı yüksek olan şebeke suyu ısıtma devresine sızar ve tesisat basıncını yükseltir.

Bu arızanın ayırt edici bir belirtisi vardır: sıcak su musluğunu açıp kapattığınızda manometre ibresinde gözle görülür bir oynama olur, çünkü şebeke tarafındaki basınç değişimi doğrudan ısıtma devresine yansır. Bir başka ipucu, evde kimse sıcak su kullanmadığı hâlde değerin artması ve tesisat suyunun zamanla berraklaşmasıdır. Tanı ölçümle kesinleştirilir; eşanjör delinmesi onarılmaz, parça değişir. Aynı belirti tesisatın başka bir noktasındaki dolaylı bir bağlantıdan da gelebileceği için tahminle parça değiştirmiyoruz. Böyle bir tesisatta ısıtma suyunun rengi zamanla açılır ve peteklerde alışılmadık biçimde çok hava toplanır; bu iki gözlem birlikte görülüyorsa şüphe güçlenir.

Emniyet Ventilinden Su Damlıyorsa Suçlu Ventil Değildir

Emniyet ventili, tesisat basıncı güvenli sınırı aştığında açılıp bir miktar suyu dışarı veren bir korumadır; genellikle 3 bar civarında devreye girer. Altındaki tahliye hattından su geliyorsa ventil görevini yapıyor demektir. Bu yüzden ilk iş ventili değiştirmek değil, değeri oraya kadar çıkaran nedeni bulmaktır; neden ortadan kalkmadan takılan yeni ventil de aynı şekilde açar.

Yine de uzun süre boşaltma yapmış bir ventilin yuvasına kireç oturabilir ve sonrasında tam kapanmayıp damlatmaya devam edebilir. Böyle bir durumda hem asıl neden giderilir hem de ventil yenilenir. Tahliye hattının altında biriken su zeminde ve alt kattaki komşuda hasara yol açabileceği için bu belirtiyi günlerce bekletmeyin. Tahliye hattının ucu bir gidere bağlı değilse, servis gelene kadar altına yeterince büyük bir kap koymak zemini korur.

Aşırı Doldurulmuş Tesisat ve Yanlış Okunan Gösterge

Her yükselme arıza değildir. Soğukken 2 barın üzerine doldurulmuş bir sistem, ısındığında kaçınılmaz olarak emniyet sınırına dayanır. Bu durumda cihazda bozuk bir parça yoktur, sadece fazla su vardır; bir petek purjöründen kontrollü biçimde az miktarda su alıp ibreyi 1,5 bara indirmek sorunu çözer.

İkinci bir yanılma kaynağı manometrenin kendisidir. Yıllanmış analog göstergelerde ibre yuvasına yapışabilir ya da sıfır noktası kayabilir; gösterge 2,5 bar derken gerçek değer çok daha düşük olabilir. Cihaz hiçbir uyarı vermiyor, emniyet ventili su boşaltmıyor ve petekler normal ısınıyorsa yüksek okunan değeri sorgulamak gerekir. Dijital göstergeli cihazlarda ekranda okunan değer basınç sensöründen gelir ve sensörün kendisi de kireçlenip yanlış okuyabilir. Biz bu durumda göstergeyi ayrı bir manometreyle karşılaştırmadan karar vermiyoruz.

Sürekli Yüksek Basıncın Tesisata Verdiği Zarar

Değerin arada bir sınırı zorlaması ile aylarca yüksek kalması farklı şeylerdir. Kalıcı yüksek basınç cihaz içindeki contaları, pompa salmastrasını ve eşanjör bağlantı noktalarını sürekli zorlar; zamanla en zayıf noktada sızıntı başlar. Radyatör rekorlarında ve vana bağlantılarında damlama görülmesi de sık rastlanan bir sonuçtur.

İkinci ve daha sinsi zarar kireçtir. Emniyet ventilinden her boşalmada tesisat su kaybeder, kaybı kapatmak için taze şebeke suyu eklenir ve her taze su beraberinde kireç getirir. Böylece basınç sorunu sessizce bir kireçlenme sorununa dönüşür; petekler alttan tıkanmaya, kullanım suyu geç ısınmaya başlar. Bu yüzden yükselmeyi geçici bir gariplik sayıp sezon boyunca taşımak yerine nedenini bir kez bulup kapatmak her zaman daha ucuza gelir. Alt kattaki komşuya sızan su ise meseleyi teknik bir konudan komşuluk meselesine dönüştürür; bu yüzden erken davranmakta fayda var.

Servise Haber Vermeden Önce Elinizde Ne Olsun

Bu arızada teşhisi hızlandıran şey karmaşık bir ölçüm değil, sizin gözleminizdir. Bize ulaştığınızda şu bilgiler elinizde olursa ilk ziyarette sonuca varma ihtimalimiz belirgin biçimde artar:

• Tesisat soğukken ve tam ısınmışken okunan iki ayrı manometre değeri
• Değerin kaç gün içinde ne kadar yükseldiği
• Sıcak su musluğunu açıp kapadığınızda ibrede oynama olup olmadığı
• Emniyet ventilinden su gelip gelmediği, geliyorsa ne sıklıkta
• Son su takviyesini ne zaman yaptığınız

Bu notlar, genleşme tankı ile sızdıran musluğu ya da delinmiş eşanjörü birbirinden ayırmamızı kolaylaştırır. 2003'ten beri bağımsız özel servis olarak çalışıyoruz; İstanbul, Kocaeli, Sakarya ve Tekirdağ genelinde 7/24 açığız, keşif ve arıza tespiti ücretsizdir. Not tutmak için özel bir şey gerekmez; telefonunuzla çektiğiniz birkaç manometre fotoğrafı bile işimizi kolaylaştırır. 0533 377 36 14.